🔴

Samotność na szczycie. Cena przywództwa, której nie widać

„Nie wiem, jak sobie z tym poradzić”.

„Nikt mnie nie rozumie”.

„Przecież nie mogę o tym powiedzieć w domu”.

„Czasami mam ochotę to wszystko rzucić”.

„Po co ja właściwie to robię?”.

„Dręczy mnie samotność”.

Takie zdania, wypowiadane czasami cicho, czasami z dużym ładunkiem emocji, pojawiają się w rozmowach z managerami, dyrektorami, członkami zarządów i właścicielami firm.

Na zewnątrz wszystko może wyglądać dobrze. Odpowiedzialne stanowisko, sukcesy zawodowe, wyniki, prestiż, zaufanie właścicieli, uznanie pracowników. Ludzie przychodzą po decyzje, pytają o kierunek, oczekują rozwiązań. Wiele osób chciałoby znaleźć się na ich miejscu.

A jednak czasami za tym obrazem kryje się człowiek, który nie ma z kim porozmawiać o swoich wątpliwościach, obawach, błędach czy poczuciu zagubienia.

Czy to właśnie jest samotność na szczycie?

Moim zdaniem tak. Ale nie tylko.

1. Samotność nie oznacza braku ludzi wokół

Jednym z największych nieporozumień dotyczących samotności jest utożsamianie jej z fizycznym osamotnieniem.

Można mieć rodzinę, przyjaciół, współpracowników, setki kontaktów w telefonie, uczestniczyć w spotkaniach, konferencjach i zarządzać tysiącami pracowników, a mimo to doświadczać głębokiego poczucia samotności.

Bo samotność nie zawsze wynika z braku ludzi. Czasami wynika z braku relacji, w których możemy być naprawdę sobą.

W pracy managera i lidera relacje często mają określony kontekst i cel. Są związane z odpowiedzialnością, realizacją zadań, wynikami, zależnościami służbowymi, interesami organizacji i podejmowaniem decyzji.

Pracownicy oczekują wsparcia i stabilności. Przełożeni oczekują wyników. Właściciele oczekują zwrotu z inwestycji. Partnerzy biznesowi realizują własne cele.

W takich relacjach nie zawsze jest przestrzeń na pokazanie własnych słabości, niepewności czy zagubienia.

Szef może mieć wokół siebie wielu ludzi, ale niewielu takich, przy których nie musi być szefem.

I właśnie w tym widzę istotę samotności na szczycie.

2. Im większa odpowiedzialność, tym trudniejsze rozmowy

Wraz z rozwojem kariery zawodowej zmienia się nie tylko zakres odpowiedzialności. Zmienia się również charakter relacji.

Kiedy zarządzasz kilkuosobowym zespołem, jesteś stosunkowo blisko codziennej pracy ludzi. Widzisz ich problemy, sukcesy i trudności. Możesz rozmawiać bezpośrednio, konsultować decyzje i korzystać z doświadczenia bardziej doświadczonych współpracowników.

Kiedy zostajesz dyrektorem, pojawia się kolejna warstwa odpowiedzialności. Zarządzasz już nie tylko zadaniami, ale również managerami, relacjami między działami, budżetami, interesariuszami i często sprzecznymi oczekiwaniami.

Na poziomie zarządu perspektywa staje się jeszcze szersza. Decyzje dotyczą całej organizacji, jej przyszłości, ludzi, inwestycji, ryzyka i odpowiedzialności finansowej.

Zmienia się również charakter rozmów.

Nie wszystko można powiedzieć podwładnym. Nie wszystko można przedyskutować z innymi członkami zarządu. Nie każdą wątpliwością warto dzielić się z właścicielem firmy. Nie każdą decyzję można omawiać w domu. A może można?

Nie oznacza to, że lider nie ma z kim rozmawiać. Oznacza raczej, że coraz trudniej znaleźć osobę, która jednocześnie rozumie kontekst biznesowy, nie jest bezpośrednio uwikłana w sytuację i potrafi wysłuchać bez oceniania.

Im wyżej znajdujesz się w strukturze organizacyjnej, tym bardziej potrzebujesz relacji opartych na zaufaniu, szczerości i niezależności.

3. Co mówią badania naukowe o samotności liderów?

Samotność na szczycie przez długi czas funkcjonowała przede wszystkim jako popularne powiedzenie. Dopiero stosunkowo niedawno zaczęto szerzej badać to zjawisko w kontekście zarządzania i przywództwa.

Warto przywołać kilka interesujących publikacji.

Jessy Zumaeta – Lonely at the Top: How Do Senior Leaders Navigate the Need to Belong? (2019)

Badanie oparte na wywiadach z kadrą najwyższego szczebla wskazuje na kilka istotnych napięć towarzyszących liderom.

  1. To konflikt pomiędzy rolą zawodową a osobą. Lider musi reprezentować organizację, podejmować decyzje i zachowywać określony poziom profesjonalizmu, ale jednocześnie ma własne emocje, potrzeby i ograniczenia.
  2. Drugie to napięcie pomiędzy dystansem a bliskością. Lider potrzebuje relacji z ludźmi, ale jednocześnie musi zachować odpowiedni dystans wynikający z pełnionej funkcji.

Autorka zwraca uwagę na ograniczone wsparcie społeczne, zmęczenie rolą i ryzyko izolacji.

Lam, Giessner, Shemla i Werner – Leader and Leadership Loneliness (2024)

Autorzy przeanalizowali 71 badań empirycznych dotyczących samotności liderów.

Zwracają uwagę na problem niejednoznacznego definiowania samotności i mieszania różnych jej wymiarów. To ważne, ponieważ samotność lidera nie jest jednym, uniwersalnym doświadczeniem.

Bourgoin i Kouamé – Theorizing CEO Loneliness (2023)

W badaniu obejmującym 46 prezesów kanadyjskich organizacji autorzy pokazują, że samotność może wynikać również ze specyfiki odpowiedzialności za organizację, poczucia jej podatności na zagrożenia oraz trudności w znalezieniu odpowiedniego wsparcia w codziennych zadaniach.

Petriglieri i Sheprow – Uprooting Loneliness (2025)

To szczególnie interesujący kierunek badań. Autorki pokazują,  jak przekonania liderów o konieczności samowystarczalności, niezależności i emocjonalnego dystansu mogą utrwalać ich izolację.

Niektórzy zaczynają traktować samotność jako nieodłączny element sukcesu. Przyjmują, że skoro są odpowiedzialni za innych, nie mogą sami potrzebować wsparcia.

Tymczasem zmiana może rozpocząć się od zakwestionowania tego przekonania.

Warto również pamiętać, że badania nie potwierdzają prostego równania: wyższe stanowisko równa się większa samotność. Nie chodzi więc o automatyczną konsekwencję awansu, ale o określone warunki, które mogą sprzyjać izolacji.

Wspólny wniosek, który wyciągam z tych publikacji, jest następujący:

Samotność lidera nie musi wynikać z braku kompetencji społecznych czy umiejętności budowania relacji. Może być konsekwencją sposobu funkcjonowania w roli, struktury organizacyjnej, odpowiedzialności oraz własnych przekonań dotyczących tego, co liderowi wolno, a czego nie wypada…

4. Maska szefa – kiedy rola zaczyna zastępować człowieka

Każdy z nas odgrywa w życiu różne role.

Jesteśmy rodzicami, partnerami, przyjaciółmi, pracownikami, przełożonymi, przedsiębiorcami. Każda z tych ról wiąże się z określonymi oczekiwaniami.

Problem pojawia się wtedy, kiedy zaczynamy utożsamiać siebie wyłącznie z jedną z nich.

Szef powinien wiedzieć. Dyrektor powinien być zdecydowany. Prezes powinien mieć wizję. Właściciel powinien kontrolować sytuację. Lider powinien inspirować i dawać przykład.

  • Ale czy zawsze tak jest?
  • Czy szef może nie wiedzieć?
  • Czy dyrektor może mieć wątpliwości?
  • Czy prezes może przyznać, że się boi?
  • Czy właściciel może powiedzieć, że nie ma już siły?
  • Oczywiście, że może. Tylko czy daje sobie na to przyzwolenie?

Czasami największym ograniczeniem nie jest organizacja, przełożony czy otoczenie. Jest nim wewnętrzne przekonanie lidera, że musi być silny, niezależny, odporny i zawsze gotowy do działania.

Z czasem taka postawa może stać się więzieniem.

Człowiek zaczyna ukrywać emocje, ograniczać szczerość, unikać trudnych rozmów i coraz bardziej oddalać się od samego siebie.

W pracy funkcjonuje jako szef. W domu jako osoba odpowiedzialna za rodzinę. Wśród znajomych jako człowiek sukcesu.

  • A gdzie jest on sam?
  • Kim jest poza tymi wszystkimi rolami?
  • I czy ma jeszcze przestrzeń, w której może być po prostu sobą?

5. Samotność zawodowa przenosi się do życia osobistego

Nie da się na dłuższą metę oddzielić człowieka od jego zawodowej roli.

Możemy zamknąć laptop, wyjść z biura, wyłączyć telefon, ale nie zawsze potrafimy zostawić za sobą odpowiedzialność, napięcie i emocje związane z pracą.

Czasami lider nie chce obciążać rodziny problemami zawodowymi. Nie chce martwić partnera, nie chce rozmawiać o trudnościach, nie chce przyznawać się do błędów.

Zdarza się również, że rodzina nie rozumie skali odpowiedzialności, z jaką wiąże się jego praca. Nie dlatego, że nie chce zrozumieć, ale dlatego, że nie ma dostępu do całego kontekstu.

Z drugiej strony sam lider może być coraz mniej obecny w życiu osobistym. Myślami pozostaje w pracy, analizuje decyzje, przewiduje problemy, planuje kolejne działania.

W pewnym momencie może się okazać, że ma coraz mniej relacji, w których nie musi niczego organizować, rozwiązywać ani kontrolować.

A przecież potrzebuje dokładnie tego samego, czego potrzebuje każdy człowiek: bliskości, akceptacji, zrozumienia, bezpieczeństwa i poczucia przynależności.

W tym miejscu szczególnie ważna staje się dla mnie jedna myśl:

Życie zawodowe i osobiste to jedno i to samo życie.

Nie jesteśmy dwiema różnymi osobami. Nie mamy dwóch oddzielnych zestawów emocji, wartości i potrzeb.

Jeżeli w pracy przez lata uczymy się ukrywać swoje emocje, kontrolować każdy szczegół i nie dopuszczać do siebie niepewności, trudno oczekiwać, że po powrocie do domu automatycznie staniemy się otwarci, uważni i dostępni emocjonalnie.

Dlatego rozwój lidera nie powinien ograniczać się do kompetencji biznesowych i zarządczych.

Powinien obejmować również człowieka, jego relacje, tożsamość i sposób przeżywania życia.

6. Samotność, samoświadomość i odwaga do bycia sobą

Nie każdy lider doświadcza samotności w taki sam sposób. Nie każdy też potrzebuje tych samych rozwiązań.

Wiele zależy od osobowości, doświadczeń życiowych, wychowania, systemu wartości, sposobu budowania relacji i indywidualnych predyspozycji.

Niektórzy z łatwością budują szeroką sieć kontaktów, ale mają trudności z tworzeniem bliskich relacji.

Inni potrafią otwarcie rozmawiać o emocjach, ale trudno im delegować odpowiedzialność i zaufać innym.

Są również liderzy, którzy przez lata budowali swoją pozycję na niezależności, kontroli i przekonaniu, że wszystko muszą zrobić sami.

Warto zadać sobie kilka pytań:

  • Czy potrafię powiedzieć komuś, że nie znam odpowiedzi?
  • Czy mam w swoim otoczeniu osobę, z którą mogę rozmawiać bez odgrywania roli szefa?
  • Czy potrafię przyjmować wsparcie, czy przede wszystkim staram się go udzielać?
  • Czy moje relacje są oparte na autentyczności, czy przede wszystkim na funkcjach i wzajemnych oczekiwaniach?
  • Czy umiem oddzielić odpowiedzialność od potrzeby kontrolowania wszystkiego?
  • Czy moje życie jest rzeczywiście zgodne z wartościami, które deklaruję?
  • Czy rozwijając karierę, nie zaniedbałem relacji i obszarów życia, które są dla mnie ważne?

I wreszcie kim będę, jak przestanę być Liderem, Dyrektorem, Prezesem? Doświadczyłem tego. Nikt mnie do tego nie przygotował, sam nie zdawałem sobie sprawy z tego jak to jest, kiedy telefony zamilkną, skrzynka email jest pusta i nie podejmuję już żadnych strategicznych decyzji. Wydawało mi się, że pociąg odjechał, a ja zostałem sam, na pustym peronie…

To nie są pytania, na które trzeba natychmiast znaleźć odpowiedź.

Czasami samo ich postawienie jest początkiem ważnej zmiany.

7. Executive Coaching – przestrzeń, w której szef nie musi być szefem

Właśnie w tym miejscu widzę szczególną wartość Executive Coachingu.

Nie dlatego, że coach ma gotowe odpowiedzi na problemy prezesa, dyrektora czy właściciela firmy.

Wręcz przeciwnie.

Jego rolą jest stworzenie przestrzeni, w której lider może bezpiecznie przyjrzeć się swoim wyzwaniom, przekonaniom, decyzjom, emocjom i relacjom.

W procesie Executive Coachingu nie musi występować w roli osoby, która wszystko wie i wszystko kontroluje.
Może zatrzymać się, uporządkować myśli, przyjrzeć się własnym reakcjom i zakwestionować schematy, które do tej pory uważał za oczywiste.
Może również zobaczyć sytuację z innej perspektywy.

W mojej praktyce praca z managerami, dyrektorami i członkami zarządów, często rozpoczyna się od konkretnych zagadnień biznesowych: strategii, zespołu, konfliktu, zmiany organizacyjnej czy trudnej decyzji.

Z czasem okazuje się jednak, że za problemem biznesowym może stać coś więcej.
Brak zaufania. Potrzeba kontroli. Obawa przed utratą pozycji. Trudność w delegowaniu. Konflikt wartości. Przeciążenie odpowiedzialnością. Niezaspokojone potrzeby. Trudności w relacjach.

Nie zawsze można skutecznie pracować nad problemem zawodowym bez zrozumienia jego osobistego kontekstu.
Executive Coaching daje możliwość przyjrzenia się obu tym wymiarom.

Executive Coaching, nie jest terapią ani zastępstwem relacji osobistych. Jest profesjonalnym procesem rozwojowym, który może pomóc liderowi lepiej rozumieć siebie, podejmować bardziej świadome decyzje i budować zdrowsze relacje.

Zapoznaj się z wynikami metaanalizy, które wskazują na pozytywne efekty Executive Coachingu ➡️ The effects of executive coaching on behaviors, attitudes, and personal characteristics.

8. Sparing partner – ktoś, kto nie musi się z Tobą zgadzać

Jest jeszcze jedna forma współpracy, którą uważam za szczególnie wartościową na najwyższych stanowiskach zarządczych.

To sparing partnerstwo.

W sporcie sparingpartner nie jest przeciwnikiem, którego należy za wszelką cenę pokonać. Jest osobą, która pomaga zawodnikowi przygotować się do rzeczywistej konfrontacji.

W biznesie widzę w tej relacji podobną wartość.

Lider potrzebuje czasami kogoś, z kim może skonfrontować pomysł, sprawdzić założenia, przeanalizować scenariusze, zakwestionować własne przekonania i przygotować się do trudnej rozmowy lub decyzji.

Kogoś, kto:

  • nie jest podwładnym i nie musi zabiegać o jego przychylność;
  • nie jest przełożonym i nie ocenia go przez pryzmat wyników;
  • rozumie realia biznesu i złożoność organizacji;
  • potrafi zadawać trudne pytania;
  • nie boi się nie zgadzać;
  • zachowuje poufność;
  • potrafi łączyć perspektywę biznesową z ludzką.

Sparing partner nie musi zawsze dawać odpowiedzi. Czasami jego największą wartością jest to, że pomaga zobaczyć to, czego samemu nie dostrzegamy.

W przypadku liderów z dużym doświadczeniem szczególnie ważne jest, aby taka relacja nie była kolejnym miejscem, w którym ktoś potwierdza ich racje.
Potrzebują partnera do myślenia, a nie kolejnego doradcy, który zawsze przytakuje.

Właśnie dlatego Executive Mentoring i sparing partnerstwo mogą być tak wartościowe dla prezesów, dyrektorów i przedsiębiorców.

9. Nie tylko lider potrzebuje wsparcia. Potrzebuje go również organizacja

Samotność na szczycie nie jest wyłącznie prywatnym problemem osoby zarządzającej.
Może mieć również konsekwencje organizacyjne.

Lider, który nie ma z kim konfrontować swoich decyzji, może coraz częściej polegać wyłącznie na własnych założeniach. Może ograniczać dostęp do informacji, unikać trudnych rozmów i otaczać się ludźmi, którzy potwierdzają jego sposób myślenia. 
W dłuższej perspektywie może to wpływać na jakość decyzji, kulturę organizacyjną, relacje w zarządzie i samodzielność zespołów.

Dlatego odpowiedzialność za dobrostan lidera nie powinna spoczywać wyłącznie na nim samym.
Organizacja również może tworzyć warunki sprzyjające otwartości i wzajemnemu wsparciu.

Pomocne mogą być:

  • profesjonalne procesy Executive Coachingu;
  • mentoring i sparing partnerstwo dla kadry zarządzającej;
  • niezależne grupy wymiany doświadczeń dla prezesów i dyrektorów;
  • regularne spotkania zarządów oparte na otwartym dialogu;
  • kultura, w której można zgłaszać wątpliwości i błędy bez obawy przed automatycznym osądem;
  • rozwijanie samodzielności i odpowiedzialności menedżerów.

Ważne jest również właściwe zakontraktowanie procesu coachingowego sponsorowanego przez organizację. Poufność rozmów indywidualnych, jasne zasady współpracy i rozdzielenie celów rozwojowych od oceny pracowniczej są fundamentem zaufania.

Dojrzała organizacja rozumie, że lider nie przestaje być człowiekiem tylko dlatego, że zajmuje wysokie stanowisko.

Przeczytaj więcej ➡️ Dla Organizacji

10. Nie musisz wszystkiego dźwigać sam

Nie jestem zwolennikiem przekonania, że samotność jest nieodłączną ceną sukcesu.
Odpowiedzialność za organizację, ludzi, wyniki i podejmowane decyzje rzeczywiście może być ciężarem. Nie oznacza to jednak, że trzeba go nieustannie dźwigać w pojedynkę.
Warto budować relacje, w których nie trzeba niczego udowadniać. Warto mieć ludzi, którym można zaufać. Warto korzystać z doświadczenia innych i nie traktować proszenia o wsparcie jako oznaki słabości.

Warto również pamiętać, że nie każdą trudność rozwiąże Executive Coaching. Czasami potrzebny jest mentoring, czasami konsultacja biznesowa, czasami rozmowa z bliską osobą, a w przypadku poważnych trudności emocjonalnych – profesjonalna pomoc psychologiczna lub psychoterapeutyczna.

Najważniejsze jest rozpoznanie, czego naprawdę potrzebujemy.

Samotność może być sygnałem, że coś w naszym sposobie funkcjonowania, relacjach lub życiu wymaga uwagi.

Nie zawsze musimy zmieniać pracę, stanowisko czy organizację. Czasami potrzebujemy zmienić sposób, w jaki jesteśmy w tych rolach.

A czasami po prostu przypomnieć sobie, kim jesteśmy poza nimi.

11. Kilka pytań na zakończenie

Na koniec chciałbym zostawić Cię z kilkoma pytaniami. Nie po to, aby znaleźć na nie natychmiastowe odpowiedzi, ale żeby przez chwilę się nad nimi zatrzymać.

  1. Czy masz w swoim życiu kogoś, przy kim nie musisz być szefem?

  2. Czy potrafisz przyznać się do niepewności bez poczucia, że tracisz autorytet?

  3. Czy Twoje relacje są wystarczająco autentyczne, czy coraz częściej wynikają z pełnionych ról?

  4. Czy masz przestrzeń na własne potrzeby, marzenia i oczekiwania?

  5. Czy Twoje życie zawodowe jest spójne z tym, kim jesteś i jakimi wartościami chcesz się kierować?

  6. Czy rozwijając organizację i innych ludzi, pamiętasz również o własnym rozwoju?

Być może najważniejsze pytanie brzmi jednak inaczej:

Czy w drodze na szczyt wciąż jesteś człowiekiem, którym byłeś, zanim zostałeś szefem?

🔴 Więcej artykułów ➡️ Projekt Życie


FAQ - Częste pytania

Czy samotność na szczycie dotyczy każdego prezesa?

Nie. Samotność nie jest automatycznym skutkiem awansu. Zależy od osobowości, jakości relacji, kultury organizacyjnej i sposobu pełnienia roli przywódczej.

Dlaczego menedżerowie i prezesi mogą czuć się samotni?

Przyczyną może być ograniczona możliwość otwartego rozmawiania o problemach, odpowiedzialność za decyzje, dystans hierarchiczny i trudność w znalezieniu niezależnego partnera do rozmowy.

Jak Executive Coaching pomaga w samotności lidera?

Tworzy poufną przestrzeń do refleksji, konfrontowania przekonań, porządkowania myśli i rozwijania samoświadomości. Nie zastępuje relacji osobistych ani pomocy terapeutycznej.

Czym różni się sparing partner od doradcy biznesowego?

Sparing partner nie ogranicza się do dostarczania rozwiązań. Pomaga liderowi sprawdzać założenia, analizować scenariusze i konfrontować własne myślenie, zachowując niezależność i poufność.

 

O Autorze

Tomasz Rudnicki

Tomasz Rudnicki – mentor, executive coach, coach i doradca rozwojowy. W swojej pracy łączę doświadczenie biznesowe, wiedzę psychologiczną, mentoring, coaching i filozoficzną refleksję nad życiem człowieka.

Życie. Biznes. Przywództwo.

Jesteś zainteresowana/any współpracą? Zapraszam do kontaktu lub rezerwacji niezobowiązującej konsultacji on-line.

Chcesz udostępnić?

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Zapraszam do mojej społeczności

×

Dzień dobry,
Proszę o kontakt w wiadomości WhatsApp, lub mailem na tomasz.rudnicki@coachmentor.pl

× Kontakt WhatsApp lub e-mail